Her insan değer verdiği şeyler kadar değerlidir.
Eylemde tembel, konuşmada kafası karışık ve düşlemde yolunu kaybetmiş biri olma. Kısacası ne içine kapan ne ruhundan taş ne de yaşam tarzında başıboşluğa bir yer olsun.
Dışsal bir nedenden dolayı canın sıkıldıysa, seni rahatsız eden aslında senin onunla ilgili yargındır ve onu bir kerede söküp atmak senin elindedir. Buna karşılık canını sıkan şey senin kendi karakterinde bulunuyorsa, senin yargını düzeltmene kim engel olabilir?
Başına geleni hak ediyorsun. Bugün iyi olmaya değil yarın iyi olmaya odaklanıyorsun.
Olmuş bitmiş şeylere kızmak yersizdir. Zira umursamazlar bunu.
Kim ne yaparsa yapsın veya ne söylerse söylesin, ben bir zümrüt olmaya ve rengimi korumaya mecburum.
Makedon İskender ile katırcısı ölünce aynı hale geldi.
Bir şey sana güzel görünüyorsa, onu çıplak haliyle ortaya koy, yavan halini gör ve tüm gösterişli görüntüsünden sıyır. Zira aklı en çok ayartan kibirdir, bu yaptığın işin önemli olduğu konusunda kendini en fazla pohpohladığında ve buna en fazla aldandığında kendini gösterir.
Alacağın en iyi intikam, düşmanın gibi olmamandır.
Dostum, bütün bu şeylerin gerçek değerini unuttun mu? “Hayır ama insanlar onları arzuluyor!” Sen de bu yüzden aptal birine mi dönüşmelisin?
Farkında olmamanın ve içi boş gururun bilgelikten daha güçlü olması tuhaf bir durumdur!
Bir yerde yaşamak mümkünse, orada iyi yaşamak da mümkündür; şüphesiz sarayda da yaşamak mümkündür, o halde sarayda iyi yaşamak da mümkündür.
Şafak vakti kalkmaya isteksiz olduğunda aklına şunu getir: “Bir insan işi için uyandım.” Yapmak için doğduğum ve kendisi için dünyaya getirildiğim bir şeyi yapmayı niye zor bir şey olarak göreyim? Yoksa ben yorganın altında yatmak ve kendimi sıcak tutmak için mi yaratıldım? Bunun daha hoş olduğu düşünülebilir. O halde ben haz için mi yaratıldım? Sana soruyorum, eyleme maruz kalmak için mi, yoksa eylemde bulunmak için mi doğdun? Her küçük bitkinin, her küçük kuşun, karıncanın, örümceğin, arının kendi işlerini nasıl yaptıklarını ve evrenin düzenli inşası için kendi üzerlerine düşen görevi nasıl yerine getirdiklerini düşün. Peki, niçin sen bir insan işi yapmayı reddediyorsun? Doğanın sana yapmanı emrettiği şey için acele etmiyorsun? “Ama biraz dinlenmek de gerek,” diyebilirsin, bunu reddetmiyorum. Ancak doğa bunu sınırlıyor, keza yeme ve içmeye de bir sınır koyuyor. Sen ise bu sınırı ihlal ediyor ve yeterli olanı fazlasıyla aşıyorsun, eyleme geçtiğinde ise bunu yapmıyor, gücünü kendi içinde saklı tutuyorsun.
Her zaman insana ait şeylerin ne kadar kısa ömürlü ve değersiz olduğunu göz önünde bulundur, dün bir damla döl, yarın mumya veya kül.
Vespasianus dönemini gözünün önüne getir, şunların hep aynı olduğunu göreceksin: Evlenen, çocuk yapan, hastalanan, ölen, dövüşen, ziyafet çeken, ticaret yapan, ekip biçen, pohpohlayan, kendilerini öne çıkaran, şüphe eden, tuzak kuran, bir başkasının ölmesi için dua eden, homurdanan, şehvete kapılan, mal mülk biriktiren, makamları ve tahtı arzulayan insanlar. Onlardan geriye hiçbir yerde, hiçbir şey kalmadı.
“Huzura ermek istiyorsan, az şey yap,” der bilge. Şu daha iyi bir söz değil mi? Sadece gerekli olanı yap, sosyal bir varlığın aklı doğal olarak neyi gerekli görüyorsa, onu gerekli gördüğü şekilde yap. Zira bu seni sadece doğru değil, aynı zamanda az şey yapmaktan da kaynaklanan bir huzura kavuşturur. Söylediklerimizin ve yaptıklarımızın çoğu gereksizdir; fazlalıktan kurtul, çok daha fazla zamanın olacak ve daha az sıkılacaksın.
Güzel olan her şey kendi içinde güzeldir ve kendi içinde sona erer, övgünün kendisine ait olmadığını kabul eder. Bununla birlikte bir şey övülmekle daha iyi veya daha kötü olmaz. Bunu yaygın bir şekilde güzel olarak nitelenen sanat materyalleri ve eserleri için de söylüyorum; gerçekten güzel olan bir şeyin herhangi bir şeye ihtiyacı var mı? Örneğin yasanın, hakikatin, nezaketin ve özsaygının fazladan neye ihtiyacı var? Bu şeylerden hangisi övüldüğü için güzel veya kınandığı için çirkindir? Zümrüt övülmezse daha kötü mü olur? Peki ya altın, fildişi, erguvan rengi, lir, kılıç, çiçek tomurcuğu veya küçük bir bitki de övülmezse daha kötü olur mu?
Komşusunun ne söylediğine, yaptığına veya düşündüğüne değil, davranışının adil ve kutsal veya iyi bir insan karakterine uygun olması için sadece kendisinin ne yaptığına bakan biri bu emeğinin karşılığında ne büyük bir huzura kavuşur! Kara bir karakterin etrafında dönüp durma, aksine sağa sola sapmadan düz bir doğrultuda koş.
Binlerce yıl yaşayacakmışsın gibi davranma. Kaderin üzerinde asılı duruyor. Hâlâ yaşıyorken, yaşayabiliyorken iyi biri ol.
Aynı sunağın üzerinde birçok tütsü taneciği; biri önce düşer, diğeri sonra ama aralarında hiçbir fark yoktur.
Çok kısa bir süre içinde hem o hem de sen öleceksin ve kısa bir süre sonra geride ne senin ne de onun adı kalacak.
Zihin hepimizde ortaksa, akıllı canlılar olmamızı sağlayan akıl da ortaktır. Öyleyse neyin yapılması ve neyin yapılmaması gerektiğini buyuran akıl da ortaktır. Öyleyse yasa da ortaktır. Öyleyse vatandaşız. Öyleyse aynı vatandaşlık sisteminin bir parçasıyız. Öyleyse evren bir kenttir. Zira tüm insanların bir parçası olduğu başka bir ortak vatandaşlık sisteminden bahsedebilir miyiz?
Evren bir değişimdir. Yaşam bir acele yargıdır.
Şu küçük şöhret mi seni yolundan saptıracak? Her şeyin nasıl da hızlı bir şekilde unutulduğuna, senden önceki ve sonraki ölçülemez bir zaman uçurumuna, alkışların içi boş yankısına, hakkımızda iyi konuştuğunu iddia edenlerin değişken ve eleştirel olmayan yargısına, tüm bunları sınırlayan alanın darlığına bak. Zira tüm yeryüzü sadece bir noktadır, misafir edildiğimiz köşe ne kadar da küçük! Böyle bir yerde nasıl ve ne kadar insan sana övgüler düzecek?
İnsanlar, örneğin kırsalda, denizde ve dağlarda kendileri için bir inziva yeri arar ve sen de bilhassa bu arzuyla dolusun. Ancak bu asla felsefeye uygun bir arzu değildir, zira dilediğin zaman kendi içine çekilmen mümkündür. İnsan başka hiçbir yerde kendi zihnine çekildiğinde deneyimlediğinden daha huzurlu ve sakin olamaz, özellikle de zihninde kendisini hemen ve tam olarak rahatlatan düşüncelere dalabiliyorsa; rahatlamayla kastettiğim basitçe insanın zihninde bir düzene kavuşmasıdır. Bu yüzden sürekli içine çekil ve kendini yenile.
Unutma ki her birimiz sadece şu ânı yaşıyoruz, bu da yaşamın çok kısa bir ânıdır, yaşamımızın geri kalan kısmı ya zaten yaşanmış halde ya da belirsiz bir geleceğe dayanmakta.
Başkalarının sağladığı bir dış desteğe veya huzura ihtiyaç duymayan içindeki neşeyi koru. Dik olmak gerek, dikleşmiş değil.
Hippokrates birçok hastayı iyileştirdikten sonra hastalandı ve öldü. Keldaniler birçok ölümü önceden haber verdi ve sonra aynı kader kendi başlarına da geldi. İskender, Pompeius ve Gaius Caesar sayısız kez kentleri baştan sona yıktı, savaş meydanında sayısız atı ve askeri parçalara ayırdı, ancak gün geldi kendileri de bu yaşamdan göçtü. Herakleitos dünyanın ateş tarafından yıkıma uğratılacağına dair sayısız yorum yaptıktan sonra, tüm bedeni su topladı ve inek gübresiyle kaplanmış halde öldü. Bitler Demokritos’un, başka türde bitlerse Sokrates’in ölümüne neden oldu.
En uzun süre yaşayan ile en erken ölenin yitirdiği aynıdır; zira bir insanın yitirebileceği tek şey şu andır, durum buysa, insanın sahip olduğu tek şey şu andır ve sahip olmadığı bir şeyi yitirmesi mümkün değildir.
Başka bir insanın ruhunda ne olup bittiğiyle ilgilenmeyen birinin mutsuz olduğu pek görülmez, ancak kendi ruhundaki değişimlerle yakından ilgilenmeyen insanların mutsuz olması kaçınılmazdır.
Kendini incitiyorsun ruhum, kendini incitiyorsun! Böyle giderse kendini onurlandırma vaktin geçmiş olacak, zira bir insanın sadece bir yaşamı vardır ve senin için kapı kapanmış olacak; kendine hürmet etmiyorsun, aksine esenliğini başkalarının ruhunda arıyorsun.
Daha önce değilse de, bari şimdi nasıl evrenin bir parçası olduğunu, nasıl tabi olduğun evrenin yöneticisinden türediğini, vaktine nasıl bir sınır konduğunu, gün ışığının ruhuna nüfuz etmesine izin vermediğinde kaybolup gideceğini ve bir daha asla bu şansı bulamayacağını anla.
Şöyle düşün: Sen artık yaşlı bir adamsın, artık bir esir ve her bencil güdünün istediği gibi yönettiği bir kukla olma, homurdanma şimdi sana sunulandan veya korkuya kapılma gelecekte olacaklardan.
Ayaklarımızın, ellerimizin, gözkapaklarımızın, alt ve üst çenedeki dişlerimizin yaptığı gibi, biz de işbirliği için dünyaya geldik. Dolayısıyla birbirimizi engellememiz doğaya aykırıdır ve biz kızgınlık ve nefretle birbirimizi engelleriz.
Gün ağarınca kendine şöyle söyle: “Bugün işgüzar, nankör, küstah, hain, kıskanç ve kötü niyetli kişilerle karşılaşacağım. Onların tüm bu özelliklerinin nedeni iyiyi kötüden ayırt edememeleridir.”
