Ama “tevazu” karşısında hiçbir şey olanaksız, “sevgi” karşısında hiçbir şey zor değildir.

Bana öyle geliyor ki hepimiz, “doğa”ya çok fazla bakıyor, onunla çok az yaşıyoruz.

Duyguda ilk sırayı alan şey, biçimde hep sondadır.

Gerçek, sahiden de hem dinleyene, hem söyleyene acı çektiren bir şeydir.

Her birimize uygun görülen yazgı ayrıdır. Senin payına özgürlük, zevk, eğlence, rahat bir hayat düştü; sen buna layık değilsin. Benim payıma rezalet, uzun bir mahkûmiyet, sefalet, yıkım, yüz karası düştü, ben de buna layık değilim … hiç değilse şimdilik.

Kendi başıma son derece mutlu olabilirim. Özgürlüğe, kitaplara, çiçeklere ve aya sahip olan kim mutsuz olabilir ki?

Senin bana yaptıkların korkunçtu ama benim kendime yaptıklarım daha da korkunçtu.

Kendi iyiliğim için affetmeliyim seni. İnsan sürekli olarak koynunda bir yılan besleyemez, her gece kalkıp ruhunun bahçesine diken tohumları ekemez.

Diğer nedenlerin hepsi bir yana, kayıtsızlığın, dünyevi bilgeliğin, aldırışsızlığın, temkinliliğin, adına her ne dersen de, düşüşümle çakışan ve onu izleyen özel koşullarda bana iki kat acı verdi.

Aşkta da, edebiyatta da incelik vardır, sen ikisine karşı da duyarsızdın.

Kötülüklerin en büyüğüyle, sığlıkla damgalanmış olabileceğini düşünemiyordum o sıralar.

Nefretin ne olduğunu zaten biliyorsun. Sevginin ne olduğunu, nasıl bir şey olduğunu sezebiliyor musun?

Öğrenmen gereken bir şey var; “nefret”, entelektüel anlamda ele alındığında “sonsuz yadsıma”dır. Duygular bağlamında değerlendirildiğinde bir körelme biçimidir ve kendinden başka her şeyi öldürür.

İnsana her şey kendi benliğinden gelmelidir. Hissetmediği, anlayamayacağı bir şeyi söylemenin yararı yoktur.

Pek dokunaklı bir oyunun seyircisinin duygusallığı, duyarlılığıydı seninki. İğrenç trajedinin asıl yazarının sen olduğu aklına hiç gelmiyordu. Yaptıklarının hiçbirini kavramadığını görüyordum.

Kötülüklerin en büyüğü sığlıktır. Anlaşılan her şey doğrudur.

Senin içinde “nefret” her zaman “sevgi”den güçlüydü. Babana olan nefretin öyle boyutlardaydı ki, bana olan sevgini tümüyle geride bırakıyor, gözden siliyor, gölgeliyordu.

Tam anlamıyla özgür ve aynı zamanda tümüyle kuralların hâkimiyeti altında olmak: işte insan yaşamının, her an karşımıza çıkan, sonsuz çelişkisi.

Sen babanın soyundansın, sizinle evlilik korkunç, dostluk ölümcüldür, sizin soyunuz, ya kendi hayatına ya da başkalarının hayatına şiddet getirir.

Tanrılar tuhaftır. Bizi cezalandırmak için yalnızca kötü huylarımızı kullanmazlar. İyi, yumuşak, insancıl, şefkatli yanlarımızla da mahvederler bizi. Sana ve ailene beslediğim merhamet ve sevgi olmasa, şu anda bu korkunç yerde gözyaşı dökmeyecektim.

İtiraf etmeliyim ki, mektubunu okuyup bitirdiğimde kendimi sanki kirlenmiş hissettim, sanki bu yapıda biriyle ilişkide bulunmakla hayatımı temelli kirletmiş, utanca bulamışım gibi.

Senin bana, sana bakarken yakalandığım hastalık ve ateşle yanarken böyle bir mektup yazman, iğrenç bir kabalık ve çiğlikti mutlaka; ama dünya yüzünde herhangi bir kişinin bir başkasına bunları yazması da, affedilmesi olanaksız bir günah olurdu, affı olanaksız bir günah olsaydı tabii.

Kişi, hayatta başkalarıyla girdiği ilişkilerin hepsinde bir moyen de vivre bulmak zorundadır. Seninle ilişkide insan ya her şeyi sana feda etmek ya da seni feda etmek zorundaydı. Başka seçenek yoktu.

Ben başka şeyler için yaratılmış bir insandım.

Yaşayışta sadelik, düşüncede ihtişam.

Ne isteyişinde zarafet ne de kabul edişinde minnet vardı.

Ah! Senin hayatta hiçbir amacın olmadı! Yalnızca heveslerin vardı. Oysa amaç, zihinsel bir hedeftir.

Yüreğimde bir zamanlar sevginin tuttuğu yeri hep tiksinti, acı ve küçümsemenin alacağı düşüncesi bana üzüntü veriyor.